مروری بر شرایط اکولوژیکی منطقه بالاده  ۴/۷/۱۳۸۹

  • نرگس کاردگر بالادهی
  • دانشجوی کارشناسی ارشد جنگل شناسی و اکولوژی 1 جنگل  - دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 

مقدمه : همه ما بر این باوریم که انسان هر آنچه را که می شناسد و پی به ارزش و اهمیت آن می برد، بیشتر دوست می دارد و از آن بهتر حفاظت می‌کند. پس شکی نیست که شرط اصلی برای حفاظت از طبیعت ، داشتن شناخت دقیق درباره آن و آگاهی از ارزش و اهمیت آن است. در اين مقاله به بررسي شرایط بوم شناختی ( اکولوژیکی ) روستاي بالاده (‌ واقع در منطقه دوسرشمار بخش چهاردانگه ساري ) مي‌پردازيم.

روستای بالاده و روستاهاي منطقه دوسرشمار (‌ پايين ده، قلعه، تيله بن و واوسر ) از شرایط طبیعی و اقلیمی ویژه ای برخوردار است و با داشتن بوم سازگان 2 های متنوع ، گونه های مختلف گیاهی و جانوری را در خود جای داده که متأسفانه بسیاری از ما از ارزش های آشکار ، پنهان و ناگفته‌ی اکوسیستم این منطقه بی خبریم و حفاظت از این ثروت ملی که از آن به « میراث گذشتگان و امانت آیندگان » یاد می شود را فراموش کرده ایم. آگاهی، شناخت و درک هرچه بیشتر و دقیق تر از این سرزمین، موجب مصون ماندن از تخریب و تعرض و در نهایت تضمین سلامت آن می گردد.

در بسیاری از محیط ها بدون خسارت به طبیعت می توان به بیشترین توسعه دست یافت و متأسفانه در برخی دیگر،کمترین توسعه منجر به تخریب محیط زیست میشود. این بدان معناست که برای رسیدن به توسعه پایدار در محیط زیست، پیش از برنامه ریزی برای استفاده از آن، باید به ارزیابی توان اکولوژیکی آن در چارچوب یک برنامه ریزی منطقه ای پرداخت. معرفی این منطقه می تواند پیش نیاز تصمیم سازی و تصمیم گیری صحیح و درست در مدیریت بهینه منابع موجود ( حفاظت و بهره وری ) و پایداری فرایندهای توسعه ( رابطه انسان و طبیعت ) باشد.

 

موقعیت جغرافیایی بالاده : منطقه بالاده از نظر موقعیت جغرافیایی در حد فاصل 53 درجه و 37 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 8 دقیقه عرض شمالی واقع شده است. از نظر وضعيت طبيعي از پيكره اي كوهستاني كه در گستره اي از کوه ها، تپه ها، دشتها و دره ها قرار گرفته برخوردار می باشد. حداقل ارتفاع ثبت شده از این منطقه نسبت به سطح دریای آزاد 1635 متر و حداکثر 1780 متر می باشد. ارتفاع از آن جهت که بر درجه حرارت، رطوبت، باد، شدت نور و مقدار اشعه ماوراء بنفش اثر دارد، دارای اهمیت فراوانی است. طبق اندازه گیریهای متعددی که بعمل آمده است به طور متوسط به ازای هر 200 متر افزایش ارتفاع، حدود یک درجه سانتیگراد از درجه حرارت هوا کم می شود و دمای این منطقه نسبت به دمای هوای شهرستان های ساری، نکا و بهشهر (‌ بخش جلگه اي مازندران ) حدود 5 تا 10 درجه سانتیگراد اختلاف دارد و گاهي اين اختلاف دما تا 25 و 30 درجه هم مي رسد. در حالي كه در نيمه مرداد ماه دماي شهرهاي فوق به 38 و 40 درجه مي رسد، دماي هواي بالاده در حدود 12 تا 14 درجه است و يا در زمستان كه به ندرت دماي هواي دشت مازندران به صفر درجه مي رسد برودت هوا در بالاده به منهاي 15 تا منهاي 20 درجه هم مي رسد.

از طرفی اقلیم جنگلی و نیمه مرطوب منطقه بالاده در قسمت شرقی خود با ناحیه خالی از جنگل و دشت ها و کوهپایه های نیمه کویری شهرستان های سمنان و دامغان متصل است که این دو اقلیم متفاوت تاثیرات متقابلی بر هم دارند .

 

شرایط طبیعی بالاده :  ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل طبقه بندی پوشش گیاهی 3 است که مناطق جلگه ای ( تا ارتفاع 450 متر از سطح دریا ) ، میان بند ( از ارتفاع 450 تا 850 متر ) و کوهستانی ( بالاتر از ارتفاع 850 متر ) را از هم تفکیک می نماید که بر اساس این طبقه بندی ، پوشش گیاهی روستاي بالاده و مناطق اطراف در طبقه کوهستانی یا بالابند قرار می گیرد. بطور کلی ارتفاع از عوامل محدود کننده گسترش گیاهان است چون در ارتفاعات شدت فشار و رطوبت هوا کمتر و تبخیر بیشتر است در نتیجه دوره رویش گیاهی4 کوتاه می شود و فرم درختان برای سازگاری بیشتر با محیط تغییر شکل داده و اغلب به شکل درختچه ای و کوتاه در می آید.

از لحاظ جهت جغرافیایی، بالاده در جهت جنوبی و دامنه ‌قله شاهدژ ( با ارتفاع 2802 متر ) واقع شده است .  بطور کلی جهات جنوبی به میزان 2 تا 3 برابر جهات شمالی نور و حرارت دریافت می‌کنند و بالاترین درجه حرارت مربوط به همین جهت می باشد . جهات مختلف به نسبت های غیر مساوی از انرژی خورشید برخوردارند و در نتیجه نور دریافتی در دامنه های رو به شمال، جنوب، شرق و غرب متفاوت است و درجه حرارت آنها در طول فصل رویش فرق می کند. تراکم اندک پوشش گیاهی با عث می شود که این دامنه نتواند خاک خود را خوب حفظ نماید و پدیده فرسایش خاک در آنها بیشتر است. نور، دما، رطوبت و سایر عوامل اقلیمی به طور کلی در پراکنش5 و کنترل فعالیت های موجودات زنده اهمیت زیادی دارند.

با مشاهده سیمای ظاهری منطقه دوسرشمار ، می توان تا حدود زیادی به خصوصیات اقلیمی آن پی برد. وضعیت اقلیمی منطقه بالاده مطابق اقلیم نمای امبرژه6 (Emberger  ) ، « اقلیم مرطوب سرد » ؛ و بر اساس طبقه بندی دکتر کریمی « اقلیم نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان سرد » می باشد.  

پوشش گیاهی منطقه که از گنجینه های مهم تنوع زیستی 7 بشمار می رود از موارد قابل ملاحظه ای است که باید در حفاظت، احیاء و گسترش آن بیشتر کوشید. وضعیت پوشش گیاهی این منطقه با توجه به اینکه در دامنه جنوبی و خاک خشک تر واقع شده است در مقایسه با جنگل های انبوه ارتفاعات رشته كوه چهارنو ( با ارتفاع 2882 متر ) که در دامنه شمالی و مرطوبتر قرار دارد، از نظر تنوع و تراکم، از غنای کمتری برخوردار می باشد.

طبق بررسی ها و شواهد موجود ، در حوالی سال های قبل از 1340 تا حوالی سال های 1360 تعداد زیادی دام ( حدود 30 تا 50 هزار راس و گاهی هم بیشتر ) در فصل تابستان در این منطقه تعلیف می کردند و واقعاً پوشش گیاهی زمین جوابگوی این همه دام نبود و در نیمه تابستان هر سال، دیگر هیچ پوشش گیاهی در جنگل ها، علفزارها، مراتع و مزارع یافت نمی شد و دامداران ناچار بودند سرشاخه ها و برگ های درختان را برای تغذیه دام قطع کنند. اما در 20 سال گذشته که از تعداد دام منطقه به شدت کاسته شده و اکنون سالانه حدود 2000 راس دام  نیز در چراگاه های منطقه بالاده تعلیف نمی کنند و دیگر زمین های کشاورزی هم مثل سال های قبل به زیر کشت نمی رود، بنابر این انتظار می رود که پوشش گیاهی منطقه نفسی دوباره کشیده و از فرسایش خاک جلوگیری شود.

به طور کلی منطقه بالاده و مناطق مجاور آن، از گونه های درختی و درختچه ای بومی نظیر اوری ( Quercus macranthera ) ، ممرز ( Carpinus betulus ) ، لور ( Carpinus  orientalis) ، کچف ( Carpinus schuchaensis ) ،  سرخدار ( Taxus baccata ) ، فک یا بید (Salix alba  ) ، ون یا زبان‌ گنجشک ( Fraxinus excelsior ) ، گیلاس‌وحشی یا آلوکک (Cerasus  avium ) ، افرا سفید کرکو (Acer hyrcanum  ) ، آلوچه‌جنگلی ( Prunus divaricata ) ، ولیک ( Crataegus spp ) ، زرشک ( Berberis vulgaris) ، بارانک ( Sorbus torminalis ) ، ازگیل (Mespilus germanica ) ، ال ( Evonymus latifolia ) ، گلابی‌جنگلی ( pyrus communis ) ، سیب ‌جنگلی ( Malus orientalis ) ، شیرخشت ( Cotoneaster ) ، دغدغک (  Colutea) و . . . پوشیده شده است.

از بوته ها و گیاهان علفی این منطقه می‌توان به آویشن ( Thymus ) ، گون ( Astragalus ) ، پامچال ( Priimula ) ،‌ بنفشه ‌معطر ( Viola alba ) ، کلاه میر حسن (  Acantholimon) ،  فرفیون ( Euphorbia vesca ) ، لاله ( Tulipa micheliana ) ، آسپرولا ( Asperula ) ، بومادران (Achillea ) و . . . اشاره نمود.

 بسیاری از گونه های گیاهی این منطقه دارای خواص دارویی و صنعتی بسیار بالایی هستند که از دیرباز مورد استفاده افراد بومی منطقه قرار می‌گرفته است. برخی نیز از نمونه های با ارزش ژنی بوده و از نظر تحقیقات و برنامه های اصلاح نژاد دارای اهمیت بسیاری می باشند و بعنوان فسیلی زنده از دوران سوم زمین شناسی8 ( بیش از سی میلیون سال پیش ) هستند که متأسفانه در بسیاری از رویشگاه ها مورد تخریب قرار گرفته اند و جزو گونه های نادر و در آستانه انقراض می باشند.

شرایط توپوگرافی9 بسیار ناهموار برخی دامنه های متعدد و پرشیب کوه های این مناطق سبب شده تا بخش هایی از این رویشگاه ها، همواره به صورت نمونه های بکر و دست نخورده طبیعی باقی بمانند و بصورت طبیعی حفاظت شوند و آخرین مأمن و پناهگاه برای جانورانی با ارزش حفاظتی بالا نظیر مرال (  Cervus elaphus) ، شــوکا (Capreolus capreolus ) ، خرس قهوه ای ( Ursus arctos ) ، پلنگ ایرانی ( Panthera pardus) ، پازن یا کل و بز ( Capra aegagrus ) ، قوچ و میش وحشی ( Ovis orientalis ) و . . .  باشند.

 

منطقه بالاده در پارک ملی کیاسر ( شاهدژ ) :  از سال 1383 خورشیدی و به منظور حفظ همیشگی گونه های نادر و ارزشمند جانوری و گیاهی و ایجاد شرایط مناسب برای تجدید حیات آنها ، این منطقه بعنوان بخشی از پارک ملی کیاسر (شاهدژ) 10، تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست کشور در استان مازندران قرار گرفته است.

 

لازم به تاکید است که پارک ملی در بین مناطق چهارگانه 11 تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست کشور، بالاترین ارزش حفاظتی را دارد و از منظر جهانی از جایگاه بالایی برخوردار می باشد.

اهالی محترم بالاده و منطقه دوسرشمار باید این رویداد مهم و جهانی را به فال نیک گرفته و بسیار خرسند باشند که نگاه جهانیان به این سرزمین است و سلامت و پایداری این منطقه اهمیت جهانی دارد و مردم خود نیز باید بصورت خودجوش و داوطلبانه در حفظ و حراست آن کوشا باشند و از روند تخریبی این منابع خدادادی جلوگیری نمایند.

 

اکوتوریسم  در منطقه بالاده :  با توجه به این نکته که از نظر قانونی هر گونه دخالت و بهره برداری اقتصادی مستقیم در محدوده پارک ملی ممنوع است و حفاظت از پارک در اولویت نخست قرار دارد ، لذا در بحث توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه به منظور اشتغالزایی و افزایش درآمد ارزی و بهبود زندگی ساکنین روستاهای این منطقه ، باید بیشتر به مسئله « گردشگری » و « طبیعت گردی » پرداخته و در جهت گسترش آن گام هایی برداشته شود.

امروزه گردشگری طبیعی یا اکوتوریسم که از آن بعنوان « صنعت بدون دود یاد » می شود یکی از شاخه های مهم گردشگری بوده و به یک صنعت سودآور تبدیل شده است . گردشگری طبیعی یا اکوتوریسم ، سفری مسوولانه به مناطقی تا حد امکان بکر و دست‌ نخورده در دل طبیعت است و با رعایت اصول اخلاقی سعی دارد كمترین اثر منفی را بر طبیعت منطقه ی مورد بازدید داشته باشد و در آن، به مردم بومی و فرهنگ آنها كاملا احترام گذاشته می‌شود.

 برای رونق دادن به صنعت طبیعت‌گردی به انواع هتل‌های مدرن نیازی نیست، طبیعت‌گردی به طبیعت نیاز دارد؛  طبیعتی كه انسان را از ساختمان‌های بلند، بزرگراه‌ها، خودروها، دود و آلودگی صوتی دور كند. منابع اکوتوریسم هر منطقه را طبیعت آن عرضه می‌کند که خوشبختانه منطقه دوسرشمار در این زمينه سرشار از زيبايي هاي خدادادي چون آبشارها، رودخانه ها، درختان گوناگون جنگلي، قله زيباي شاهدژ، رشته كوه چهارنو و ... است.

در این نوع از گردشگری بازدید‌کنندگان با ارزش‌ها، حساسیت‌ها، تنوع زیستی و دیگر موضوعات مرتبط آشنا شده و خود ‌به‌ خود برای حفاظت محیط‌ زیست و طبیعت تشویق و ترغیب می شوند و در حقیقت گردشگری می‌تواند در خدمت حفظ طبیعت و حیات وحش این منطقه باشد. برای رسیدن به این هدف باید مطالعات دقیق برای شناسایی توان و پتانسیل منطقه و زون بندی 12 گردشگری آن در اولویت های پژوهشی کارشناسان و  برنامه ریزی مسئولین قرار گیرد.

 

حساسیت انتخاب گونه برای کاشت : در خصوص گسترش فضای سبز روستا نیز باید این نکته را يادآوري کنیم که با توجه به اهمیت اکولوژیکی منطقه و موقعیت آن در پارک ملی کیاسر ( شاهدژ ) ، کاشت گونه های گیاهی غیر بومی بخصوص برخی سوزنی برگان زینتی ( حتی در ملک شخصی ساکنین روستا ) را می‌توان نوعی تهاجم به طبیعت قلمداد کرد.

بسیاری از این گونه ها از رشد سریعی برخور بوده و با جذب مواد غذایی خاک و آب زیرزمینی و حتی در بعضی موارد به خاطر نوع گرده افشانی، بقای گیاهان بومی را به دلیل پایین بودن قدرت رقابت شان تهدید می کنند و در دراز مدت باعث كاهش شدید تنوع زیستی منطقه می‌شوند و بر همین اساس برای نهالکاری در محیط روستا و حیاط خانه ها باید از گونه های بومی منطقه که از موفقیت و زنده مانی بیشتری نسبت به سایر گونه ها برخوردارند، استفاده نمود که خوشبختانه مردم روستاهاي منطقه دوسرشمار هرساله در فصل نهال کاری به این نکته با ارزش توجه می کنند.

 

زباله، بلای جان طبیعت بالاده : برای پایداری محیط طبیعی منطقه زیبای مان باید قوانین و اصول طبیعت را رعایت کنیم و در زمان طبیعت گردی هیچ اثری از خود در منطقه بر جای نگذاریم و از ریختن زباله ( که بلای جان طبیعت بالاده شده است ) خودداری کنیم.

با توجه به اینکه تعداد افراد بازدید کننده و علاقمند به طبیعت این منطقه در حال افزایش است باید بیش از پیش در حفاظت طبیعت تلاش کنیم و از هرگونه خسارت به طبیعت جلوگیری نمائیم. شايد امروز با كمي اطلاع رساني به شيوه كاملاً علمي و حرفه اي بتوان از خسارت هاي حسرت برانگيز فردا جلوگيري كرد و اين وظيفه همه نخبگان و قشر تحصيلكرده و به ويژه انجمن فرهنگي سادواي بالاده و ديگر تشكل هاي فرهنگي منطقه است و خوشبختانه در چند سال گذشته فعاليت هاي مفيدي در زمینه اطلاع رسانی و توجه به محیط زیست از سوی انجمن فرهنگی سادوا صورت گرفته و با هدف توجه مردم به اهمیت بهداشت محیط ، یک روز را به نام « روز بالاده پاک » نامگذاری کرده و خوشبختانه با اقبال عمومی اهالی بالاده و مردم دیگر روستاهای همجوار  روبرو شده است . هم چنین برنامه های طبیعت گردی، همه ساله در این روستاها و با حضور گسترده مردم و خانواده ها برگزار می شود که می تواند تاثیر خوبی در کوتاه مدت و بلند مدت از خود بر جای بگذارد .  

 

شماره تلفن رایگان 09696 ( امداد جنگل و مرتع ) : از دیگر عواملی که منابع طبیعی این منطقه را تهدید می کند می توان به چرای بیش از اندازه و غیر اصولی دام ( که در سال های گذشته از تعداد دامها بسیار کاسته شده ) ، روند  رو  به رشد فعالیت های ساخت و ساز ساختمانی و انواع آتش سوزی های عمدی و غیر عمدی اشاره کرد که در بین این عوامل، آتش سوزی از خطرناکترین عواملی است که سطوح وسیعی از این منابع ارزشمند را تهدید نموده و خسارات فراوانی به بار می آورد.

متأسفانه عده ای از افراد به عمد و یا از روی ناآگاهی در اراضی جنگلی، زراعی، مرتعی و علفزارها اقدام به آتش سوزی کرده و خسارات جبران ناپذیری را به طبیعت وارد می کنند که این مسأله باید جدی گرفته شود و در صورت مشاهده کمترین دود و یا آتش در صورت توان نسبت به خاموش کردن آن اقدام گردد و در شرایط آتش سوزی گسترده در کمترین زمان، مأموران یگان حفاظت منابع طبیعی و محیط زیست و یا آتش نشانی ( با شماره تلفن 125 ) و نیروهای انتظامی و امدادی را آگاه نمایند. لازم به ذکر است که شماره تلفن 09696 ( امداد جنگل و مرتع ) بدون نیاز به پیش شماره و بصورت رایگان و شبانه‌روزی آماده دریافت هرگونه خبر پیرامون آتش سوزی، بریدن درختان و تخریب در عرصه های جنگلی و مرتعی و شکار غیر قانونی می‌باشد.

 

فرجام سخن : این نوشتار کوشیده است بطور خلاصه به معرفی برخی از شرایط طبیعی روستاي بالاده و منطقه دوسرشمار بپردازد تا ضمن ارائه اطلاعات مقدماتی و پایه، زمینه پژوهش های آتی را برای پژوهندگان فراهم نماید تا از آن به افقی روشن، بهتر بنگریم و بهتر بتوانیم از این بوم سازگان های ارزشمند حفاظت کنیم.

 بر خود لازم می دانم از همکاری ارزنده همسرم جناب آقای مهندس محمد پورقاسم که در انتقال تجربیات و یادآوری نکات علمی زیست‌ محیطی از هیچ کوششی دریغ ننمودند، تشکر کنم.

  فرصت مغتنمی است که از زحمات بیدریغ اعضای محترم انجمن فرهنگی سادوای بالاده به ویژه جناب آقای عین اله آزموده مدیر محترم آن انجمن که با راه اندازی وبلاگ سادوا و چاپ نشریه سادوای بالاده ، شرایط را برای تبادل اطلاعات فراهم نمودند ، تشکر کنم. لازم به ذکر است که ایده تهیه و تدوین این مطالب از ایشان بوده و راهنمایی های ارزنده ایشان در نگارش بخش هایی از متن قابل تحسین است.

 امید است با یاری جستن از خداوند بزرگ شاهد پیشرفت های چشمگیری در منطقه زیبای دوسرشمار باشیم و همچنین بتوانیم از این منابع خدادادی حداکثر استفاده و بهره وری را در حد توان و استعداد منطقه داشته باشیم.

زيرنويس و معانی واژه های علمی :

1.  اکولوژی (Ecology  ) : بوم شناسی - علم مطالعه رابطه و آثار متقابل بین موجودات زنده و غیر زنده است.

2.  بوم سازه (Ecosystem  ) : یک واحد مستقل طبیعی که در آن رابطه متقابل بین موجودات زنده و محیط غیر زنده وجود دارد. مثg: جنگل، مرتع، کوه، دریاچه

3. پوشش گیاهی ( Vegetative cover ) : منظور کلیه گونه های گیاهی ( درختی، درختچه ای، علفی و خشبی ) با در نظر گرفتن نوع ، تراکم و پراکنش آنها در سطح یک منطقه است.

4. دوره رویش گیاهی ( Vegetation period ) : مدت زمانی که گیاهان از نظر فیزیولوژیک فعال بوده و دارای رشد و نمو عادی هستند . عملاً تعداد روزهایی که پیوسته متوسط درجه حرارت از 10 درجه سانتیگراد بیشتر است مدت دوره رویش گیاهی یک منطقه را مشخص می‌سازد.

5. پراکنش (Distribution  ) : دامنه انتشار جغرافیایی - آرایش فضایی یا مکانی افراد یک جمعیت یا گروه.

6. امبرژه (Emberger  ) : پروفسور امبرژه اکولوژیست فرانسوی است که برای مشخص نمودن وضعیت اقلیمی یک منطقه فرمولی را پیشنهاد می کند که در آن تغییرات سالیانه حرارت و بارندگی در نظر گرفته شده است و سپس با استفاده از ضریب مذکور اقلیم نمایی را تهیه کرد.

7. تنوع زیستی (Biodiversity  ) : اصطلاحی کلی برای نشان دادن درجه تنوع طبیعت است. به مجموعه گونه های مختلف از گیاهان ، جانوران و شکل های دیگر موجودات زنده که در یک منطقه به سر می برند، اطلاق می شود.

8. دوران سوم زمین شناسی  ( Cenozoic ): یکی از 4 دوران زمین شناسی است که حدود 60 میلیون سال به طول انجامید و از اتفاقات بارز و شگفت انگیز این دوران کوهزایی و پیدایش خشکی ها است که به موجب آن پوشش گیاهی با تنوع خاص استقرار یافتند که با پیدایش و پیشروی یخچال های طبیعی در اواخر این دوران و اوایل دوران چهارم زمین شناسی سطوح وسیعی از گونه های گیاهی منقرض شدند و تنها تعدادی از گونه ها از عصر یخبندان در امان ماندند.

9. توپوگرافی (Topography  ) : عوارض نگاری- برداشت عوارض سطح زمین که مجموعاً شکل زمین را از لحاظ پستی و بلندی نشان می دهد. به پستی و بلندی سطح زمین نیز گفته می شود. نقشه‌های توپوگرافی نقشه‌هایی هستند که برای نشان دادن خصوصیات فیزیکی سطح زمین بکار می‌روند.

10. در بیشتر منابع علمی و سایت ها بعد از نام پارک ملی کیاسر کلمه شاهدژ در پرانتز بصورت « پارک ملی کیاسر ( شاهدژ ) » آمده است و این عبارت از نويسنده مقاله نیست .

11. مناطق چهارگانه : سازمان حفاظت محیط زیست طبق استانداردهای بین المللی مناطقی را تحت عنوان مناطق چهارگانه مورد حفاظت قرار داده است که عبارتند از 1- پارک ملی  2-  اثر طبیعی ملی 3- پناهگاه حیات وحش  4- مناطق حفاظت شده .

2. زون بندی ( Zoning ) : ناحیه بندی - تقسیم سرزمین به بخش هایی که هر بخش توان اکولوژیکی و نیاز اقتصادی – اجتماعی ویژه خود را دارد. مثل : زون حفاظتی- زون تفرجی و  . . .   .

منابع:

1. اردکانی، م. 1380. اکولوژی. انتشارات دانشگاه تهران.

2. ثابتی، ح. 1355. جنگلها، درختان و درختچه های ایران. سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی.

3. جوانشیر، ک. م ح - جزیره ای. م - زبیری. م - مخدوم. م  ر – مهاجر . 1381. فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. انتشارات دانشگاه تهران.

4. خانلری، د. 1385. جنگلشناسی و جنگلداری ایران. نشر علوم کشاورزی کاربرد.

5. مخدوم، م. 1387. شالوده آمایش سرزمین. انتشارات دانشگاه تهران.

6. مروی مهاجر، م.  1384.  جنگل شناسی و پرورش جنگل. انتشارات دانشگاه تهران.

سخن سادوا : پژوهش علمی " مروری بر شرایط اکولوژیک منطقه بالاده " این نوید را به ما می دهد که در آینده نیز شاهد پژوهش های دیگری از سوی خانم کاردگر  و دیگر کارشناسان بومی و غیر بومی در این باره باشیم .

انجمن فرهنگی سادوای بالاده ضمن سپاس فراوان از سرکار خانم نرگس کاردگر بالادهی کارشناس محترم جنگل شناسی و اکولوژی جنگل و همسر گرامی شان جناب آقای مهندس پورقاسم که تلاش فراوانی در به ثمر نشستن این پژوهش علمی نمودند امیدوار است که این گونه تحقیقات علمی ، زوایای پنهان و پیدای زیبایی های طبیعت بکر دیارمان را روشن تر ساخته تا بتوانیم در سایه آگاهی های نسل کنونی به پاسداری از این مواهب گرانقدر خدادادی بپردازیم .

این انجمن آمادگی دارد تا پژوهش های تاریخی ، جغرافیایی ، فرهنگ عامه و دیگر تحقیقات مرتبط با منطقه دوسرشمار را مورد همکاری و حمایت قرار داده و در وبلاگ سادوا و هم چنین مجله سالنامه سادوا منتشر سازد .