پیرامون احداث موزه مردم شناسي در منطقه دوسرشمار  / عين اله آزموده چهارده

چندي است كه دوستان فرهيخته و فرهنگي روستاي تيله بن به فكر تبديل حمام قديمي ۲۵۰ ساله اين روستا به موزه اي جهت جمع آوري و نگهداري اشياء و لوازم قديمي منطقه دوسرشمار (‌ روستاهاي واوسر ، ‌تيله بن ،‌ قلعه ، پايين ده و بالاده واقع در بخش چهاردانگه ساري ) هستند .

با توجه به وظايفي كه به عنوان يك فرد فرهنگي از اهالي آن منطقه بر دوش دارم و دوستان تيله بني نيز درخواست كردند تا در وبلاگ سادوا اين ايده را مطرح كنم بنابر اين نظراتم را از چند جنبه در باره راه اندازي موزه تيله بن مطرح مي كنم و معتقدم با جمع آوري نظرات گوناگون مي توانيم بهتر و علمي تر نسبت به احداث موزه مذكور اقدام كنيم :

1. جنبه فرهنگي و تاثيرات مثبت آن در منطقه :

الف . موزه يكي از شاخصه هاي اصلي و بسيار مهم براي اعتبار يك كشور ، ‌شهر و يا روستا است . ما هم قلباً دوست داريم كه منطقه محروم ما هم از اين اعتبار مهم فرهنگي برخوردار شود . ما نيز علاقمنديم تا يادگار نياكان مان كه حاصل تلاش و دست ساخته آنان است و زندگي روزمره خود را با اين اشياء سامان ميدادند هم چون ظروف زيباي مسي و چوبي ، ابزارهاي كشاورزي ،‌ابزارهاي نخ ريسي ، كتب و قباله هاي خطي و قديمي ، كفش ها و لباس هاي محلي و سنتي ، دستباف هاي قديمي و  ده ها اثر تاريخي و ارزنده ديگر در مكاني جمع آوري ، ‌طبقه بندي و حفظ شود و مورد پژوهش قرار گيرد . اكنون ديگر به ندرت اين اشياء را در منازل مردم منطقه مي بينيم و گمان مي رود كه آسيبي جدي اين آثار با ارزش قومي ما را تهديد مي كند .

ب . بسيار خوشحالم كه دوست عزيز و معلمي فرهيخته چون آقاي سيد عقيل ساداتي تيله بني پيش قدم اين كار شده اند . چند روز پيش كه به نمايشگاه عكس بالاده در ساري آمده بودند و نسبت به تخريب خانه اي قديمي در بالاده و دروازه چوبي آن اظهار نگراني كرده بودم ، ايشان بيان كرد كه من آن دروازه را خريداري كرده و اكنون آن را حفظ كرده ام . از اين خبر ايشان خيلي خوشحال شدم . هنوز در گذر روزگار ، دستان پدربزرگان و مادربزرگاني را مي بينم كه بر كلون هاي مخصوص مردانه و زنانه اين دروازه ها مي كوبند و دق الباب مي كنند .

پ . منطقه دوسرشمار داراي ارزش تاريخي و ماقبل تاريخي بسياري از نظر باستان شناسي است و شايد از اين طريق بتوانيم نسبت به حفاري هاي كنترل شده از سوي سازمان ميراث فرهنگي و باستان شناسان كشور اقدام كنيم و گوشه هاي ناشناخته از گذشته پر از ابهام اين منطقه آشكار شود .

ت . انتخاب نامي مناسب براي موزه كه داراي بار معنايي و محتوايي خاص خود باشد . اين نام در آينده نيز مي تواند باعث به ياد ماندن در اذهان ديگران و تداعي موقعيت و محتوا براي موزه باشد و يا حتي طراحي « نشانه نوشته » ( = Logo Type ) بر اساس اين نام صورت گيرد .  

ث . به نظرم همه اهالي منطقه دوسرشمار به ويژه قشر تحصيلكرده از اين اقدام خوب خوشحال شده و پشتيباني معنوي و مادي خواهند كرد و بنده نيز به عنوان يك هنرمند بومي آن منطقه ، تمامي كارهاي طراحي گرافيك اين موزه ( طراحي نشانه = Logo ، بروشور ، تبليغات ، سركاغذ و پاكت و جلد كتاب ،‌ سايت اينترنت و ... ) را تقبل كرده و امور مربوط به احداث اين موزه را در سازمان ميراث فرهنگي مازندران (‌در ساري ) و سازمان ميراث فرهنگي كشور ( در تهران ) به اتفاق ديگر دوستان بالادهي پيگيري كنيم .

 

2. جنبه قانوني ، حقوقي و مالي موزه :

الف . متولي رسمي احداث موزه ، نگهداري و حراست از اشياي تاريخي و باستاني سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري كشور است و قبل از احداث موزه بايد اين سازمان را در جريان اين كار قرار دهيم و از نظرات كارشناسي در باره مكان يابي ، آموزش موزه داري و مرمت آثار قديمي و حمايت هاي قانوني ، مالي و امنيتي اين سازمان برخوردار شويم .

ب . جمع آوري ، خريد و نگهداري اشياي با ارزش قديمي و تاريخي داراي حساسيت هاي خاص خود است . چنانچه از ابتدا مردم را نسبت به اهميت احداث موزه و اهداء و يا امانت دادن اشياي قديمي ترغيب كنيم  موفق تر خواهيم شد . مردم بايد نسبت به ما اعتماد كنند تا يادگار نياكان خود را به موزه بسپارند . آنان بايد متقاعد شوند كه اين اشياء در موزه بهتر حفظ خواهند شد تا در منزل شان كه ده ها خطر ( سرقت ، آتش سوزي ، پوسيدگي ، خوردگي و زنگ زدگي بر اثر رطوبت و ... ) آن را تهديد مي كند .

پ . هر اثر تاريخي براي خود هويتي مستقل و ارزش تاريخي و مادي دارد . بايد در اين خصوص هم دقت لازم را از ديدگاه ارزش گذاري جهت خريد و يا معاوضه و ... به خرج دهيم . بايد مشخص كنيم كه چه نوع اشيايي را مي خواهيم در اينجا جمع آوري و به نمايش بگذاريم .

ت . احداث و نگهداري هر موزه هزينه هاي مادي دارد . بايد نسبت به محل تامين بودجه جاري موزه نيز مطالعه شود و رايزني هايي با سازمان هاي رسمي كشور و افراد حقيقي و حقوقي صورت گيرد .

3. مسايل امنيتي موزه :

امنيت موزه را از دو ديدگاه بررسي مي كنم :

الف . شرايط وضعيت داخلي موزه شامل نور ، دما و رطوبت ، بوي فضا ، قفسه هاي نمايش اشياي تاريخي ، آكوستيك صدا ، حشرات موذي ، مصالح ديواره هاي داخلي و ... كه به نظرم حمام قديمي با توجه به معماري خاص خود كه قدمتي 250 ساله دارد با شرايط معماري يك موزه فاصله دارد و بايد اين ضروريات را فراهم آوريم .

ب . شرايط امنيتي بيرون و  داخل موزه : در بخش داخلي بايد بتوانيم تمهيدات لازم را براي تامين امنيت  هم چون ضد حريق بودن ، قفسه هاي ضد سرقت و  ... . در بخش بيروني نيز امنيت عمومي بايد مورد توجه جدي قرار گيرد .

موزه هاي مثل معتبر دنيا امروزه از پيشرفته ترين فناوري و امكانات ضد سرقت بهره مي برند . بر روي هر شيي تاريخي يك دوربين مدار بسته كه به مركز پليس متصل است كار گذاشته شده و ده ها محافظ ورزيده و مسلح به خدمت گرفته مي شوند اما اين موزه ها با اين همه امكانات فوق امنيتي هم از دستبرد دزدان آثار تاريخي در امان نبوده و نخواهند بود .

حال نگاهي مي كنيم به موقعيت روستاي تيله بن . اين روستا در دره اي عميق واقع شده كه از سه طرف جاده خاكي دارد . در زمستانها تعداد انگشت شماري خانواده در آن ساكن بوده و برف سنگين دو متري نيز مردم را گاه تا چند روز در خانه هايشان محبوس مي كند . نزديكترين پاسگاه انتظامي 20 تا 40 كيلومتر با آنجا فاصله دارد . جنگل در جوار روستا واقع شده است و ...

معماري ساختمان ، درها و پنجره هاي موزه ها بر اساس تعريف خاص امنيتي ساخته مي شوند كه حمام قديمي تيله بن كه خود نيز اثري تاريخي و ارزشمند است فاقد اين ظرفيت هاي امنيتي است . و بايد در باره امنيت موزه بسيار دقت عمل به خرج داد تا فردا مشكلي براي موزه پيش نيايد .

اميدواريم با تلاش و همفكري همه دلسوزان فرهنگ و تاريخ منطقه و با حمايت هاي مادي و معنوي سازمان هاي مربوطه بتوانيم به زودي موزه اي در دوسرشمار راه اندازي كنيم و نسبت به جمع آوري ، پژوهش و حفظ تاريخ كهن اين منطقه بيشتر احساس مسئوليت كرده و بنيانگذاران اين ايده تحسين برانگيز را ياري رسانيم . اين موزه قرار است اشياء و ابزار و گوشه اي از تاريخ كهن نياكانمان را در خود حفظ كند پس لازم است تا ما هم آستين همت را بالا بزنيم .

به اميد روزي كه منطقه ما هم با موزه اش به جهانيان معرفي شود و خيل گردشگر و دوستدار طبيعت و آثار تاريخي به اين منطقه روانه شوند .

جهت اطلاعات بیشتر در باره این موزه لطفا به وبلاگ دوسرشمار مراجعه کنید.