رشته كوه چهارنو:

 

رشته كوه چهارنو در قسمت جنوبي بالاده واقع شده و از شرق به غرب امتداد داشته و داراي ارتفاع 288۱ متر و از رشته كوه هاي البرز جنوبی است. قسمت شرقي آن از زمين ها و تپه هاي غيرجنگلي منطقه غربي فولادمحله شروع شده به سمت غرب امتداديافته و پس از حدود 10 كيلومتر و در روبروي بالاده كه دره هاي عميق تشكيل ميشوند،‌ مرتفع ترين بخش آن شكل گرفته، در غرب به نمازكوه ( نماز کول ) و کوه نَرو ميرسد. قسمت شمالي چهارنو در قلمرو استان مازندران بوده و داراي پوشش جنگلي است كه درختاني كهنسال در شيب تند روييده اند و قسمت جنوبي آن در قلمرو استان سمنان بوده و از پوشش جنگلي آن كاسته و به جنگلهاي درختچه اي تبديل ميشود. اين كوه آخرين مرز جنگلي مازندران و سمنان است.

درقسمت شمالي چهارنو،‌ چشمه هاي گوارا و پرآب فراواني جاري است كه آب آن به دره هاي تيله بُن و پايين ده  و تیلک مي ريزد و از سرچشمه هاي رودتجن ساري محسوب ميشود. در دامنه مرتفع ترين بخش چهارنو، چشمه پرآبي جاري است كه از چهار تنه تنومند درختان، « نو » درست شده و براي آبشخور دامها استفاده میشود. اين آب بقدري خنك و سرد است كه نمي توان بيشتر از لحظاتي اندك دست خود را در آن نگه داشت. آب روستاي بالاده با 6 كيلومتر لوله گذاري 6 اينچي از چشمه « اِسبِه اُك » در شرق چهارنو تأمين ميشود. در دامنه هاي دوطرف رشته كوه چهارنو ،‌ مراتع سرسبز براي چراي گوسفندان وجود دارد.

از بالاده تا چهارنو درحدود  ۴ تا 5 ساعت کوه پيمايي لازم است و جوانان بالادهي از دير باز براي تفريح به چهارنو ميرفتند و شبهاي متوالي را در كنار چشمه آن بسر ميبردند. دربالاي مرتفع ترين بخش چهارنو، باد بسيارتندي از غرب به شرق در تمام فصول سال در حال وزيدن است و سنگهايي مانند شمشير و به طول بيش از يك متر در اينجا وجود دارد.

جنگلهاي شمالي چهارنو منطقة ‌حفاظت شده حيات وحش جانوري است و داراي پايگاه شكارباني در روستاي قلعه مي باشد. در اين ناحيه حيوانات وحشي مانند خرس قهوه اي البرز ، يوزپلنگ ، كل، ميش ، گرگ ، گراز ، سمور ، راسوي جنگلي و ... و پرندگاني نظير كبك ، توكا ، گنجشک ، كلاغ ، عقاب كوهستان ، باز ، كركس ( در زبان بالاده = اَل لِه، كه متاسفانه سالهاست از اين منطقه رفته اند) زندگي ميكنند و شكار آنها نیز ممنوع است.

رشته كوه چهارنو منطقه اي بسيار مناسب براي كوهنوردي و گشتن در طبيعت بكر و جنگلي است. زيرا از يك طرف اين منطقه رطوب اندكي دارد و باعث عرق كردن كوهنورد و گردشگر نمي شود و از طرفي اكوسيستم گياهي و جانوري بسيار زيبا و متنوعي دارد كه چشم انداز دامنه شمالي آن روستاي بالاده و قله زيباي شاهدژ و كوه اسپه دار و جنگلهاي اطراف بوده و در دامنه جنوبي آن كوهها خشك سمنان را ميتوان مشاهده كرد.

در دامنه شمالي چهارنو روستاهاي بالاده، قلعه،‌ پايين ده،‌ تيله بن،‌ واوسر، آغوزگاله، تيلك، ‌آتني، گلخوران و سواسره قرار دارند.