ساخت سيل بند در منطقه دوسرشمار و چند مسئله !

با ياد امين عاليشاه عزيز كه در يكي از اين سيل بندها كشته شد !

با ساخت سد سليمان تنگه در دودانگه ساري كه سرچشمه هاي آب آن از منطقه چهاردانگه (‌منطقه دوسرشمار ) جاري مي شود ، در يكي دو سال اخير « اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري مازندران / شهرستان ساري » با هدف « كنترل فرسايش و رسوب » رودخانه هاي بالا دست اقدام به ساخت سدهايي با نام سيل بند كرده است كه فلسفه ساخت اين سيل بندها را مورد بررسي قرار مي دهيم:

1. منطقه دوسرشمار كه اين سيل بندها در آن احداث شده است كجاست ؟

منطقه دوسرشمار ناحيه اي مرتفع و كوهستاني است كه در بين دو قله مرتفع شاهدژ و چهارنو واقع شده و شامل شش روستا ( بالاده – قلعه – پايين ده – تيله بن ، واوسر جديد و گندي او ) و مساحتي حدود 300 كيلومتر مربع است .

۲. ساخت اين سيل بندها چه تاثيري در جلوگيري از حركت شن و ماسه و گل و لاي دارد؟

اين سيل بند ها كه ارتفاع بعضي از آنها تا چهار متر هم مي رسد ، كوچكترين تاثيري در جلوگيري از حركت شن و ماسه و گل و لاي به سوي سد سليمان تنگه ندارد .

دلايل :

الف . بافت زمين شناسي منطقه دوسرشمار از نوع خاك و ماسه است . شيب زياد دامنه هاي شاهدژ ، اسبه دار و چهارنو باعث مي شود تا با يك رگبار كوتاه مدت ، انبوهي از گل و لاي از زمين هاي كشاورزي به رودخانه ها و دره هاي منطقه سرازير مي شود و حتي سيل هاي مختلفي را در سالهاي اخير باعث شده است.

ب . بعد از ساخت سيل بند و با اولين بارندگي ، شن و ماسه پشت آن جمع شده و تا تاج سد بالا آمده و سيل بند از ماسه و شن پر مي شود . يعني عملاً فلسفه ساخت اين سيل بندها بعد از اولين بارندگي و پر شدن آن زير سوال مي رود .

پ . تمام سيل بند ها در مناطق صعب العبور و غير قابل دسترسي براي وسايل نقليه در رودخانه ها و دره ها ساخته شده اند و امكان هيچ گونه تخليه آنها وجود ندارد . بنابر اين شن و ماسه هاي انباشته شده به صورت سر ريز به سوي پايين دست رودخانه حركت مي كند .

۳. ساخت اين سيل بندها چه تاثيرات مخربي در طبيعت و منطقه حفاظت شده دوسرشمار برجاي گذاشته است ؟

الف . به نظر مي رسد كه ساخت هر نوع بنايي  كه باعث تغيير در ساختار طبيعي مناطق حفاظت شده حيات وحش گردد ،‌ ممنوع باشد . زيرا ممكن است باعث ترس ، مهاجرت و سلب آسايش و يا مانع تردد حيوانات موجود در آن منطقه شود . ساخت اين سيل بندها دقيقاً چنين وضعي را براي حيات وحش چهارنو به وجود آورده است .

ب . براي انتقال و استفاده بتون ساخته شده به سيل بند ،‌ بتون را در بخش بالا دست مي سازند و سپس با كندن جوي هاي باريكي در زمين ، بتون را در آن جاري مي كنند تا به كارگاه سيل بند برسد . اين جوي ها پس از ساخت سيل بند به حال خود رها شده و علاوه بر اينكه تاثير مخربي در محيط زيست مي گذارد ، چشم انداز نازيبايي را هم در طبيعت بكر به وجود مي آورد .

پ . ساخت اين سيل بندها باعث به وجود آمدن خطرات جاني براي مردم منطقه شده است كه اولين اتفاق ناگوار در تاريخ 5 تير ماه 1388 براي جوان ناكام روستاي قلعه آقاي امين عاليشاه روي داد كه در داخل يكي از سيل بندهاي دامنه چهارنو جان به جان آفرين تسليم كرد .

ت . ساخت اين سيل بندها باعث به وجود آمدن خطرات جاني براي حيوانات وحشي منطقه و به ويژه بچه هايشان مي شود . علاوه بر آن باعث تغيير مسير حركت آنها شده و براي دامداران منطقه هم مشكلات و موانعي را در عبور دامهايشان از بستر رودخانه ها بوجود آورده است .

3. توجيه اقتصادي ساخت اين سيل بندها چگونه است ؟

الف . در باره بودجه اختصاص يافته براي ساخت اين سيل بندها ،‌ الله اعلم !! ما چيزي نمي دانيم . ولي با توجه به اينكه مصالح ( شن و ماسه و سنگ ) به كار رفته در اين سيل بندها بومي است ظاهراً فقط هزينه مهندسي ، سيمان و‌ حمل و نقل آن ، نيروي انساني و نظارت است كه بايد پرداخت شود .

ب . با توجه به تعداد زياد اين سيل بندها در منطقه و همين طور در كل منطقه آبخيزداري سد سليمان تنگه ، رقمي ميلياردي بايد به اين پروژه ها اختصاص يافته باشد .

ت . ساخت اين سيل بند ها كمترين فرصت كارآفريني براي جوانان بيكار و محروميت زدايي از منطقه به وجود نياورده است . زيرا پيمانكاراني كه در اين منطقه مشغول ساخت سيل بند هستند ،‌ كارگرانشان حتي غير مازندراني هستند .

درد دل همه ما مردم منطقه دوسرشمار: محروميت منطقه در طول سالهاي گذشته علي رغم زحماتي كه دولتهاي گذشته كشيده اند ( كه قابل تقدير است ) ، هم چنان پابرجاست . 35 شهيد ، ده ها جانباز و آزاده و صدها رزمنده دفاع مقدس از بهترين جوانان اين منطقه هيچ امتيازي براي ما به وجود نياورده است تا دولت هم گوشه چشمي براي آباداني بيشتر اين منطقه داشته باشد . هر طرحي براي آباداني اين منطقه از طرف دولت صورت گرفته با همكاري مالي و نيروي انساني ما همراه بوده است . اين طرحها ( ساخت حمام ،‌آبرساني ،‌تلفن سيار روستايي ، دكل تلويزيوني و ؟؟؟ ) حق حياتي هر روستايي است كه بر گردن دولت نهاده شده است .

هنوز منطقه ما علي رغم اينكه از سالهاي آغازين جنگ ( 1362 ) تاكنون براي شهدا يادواره برگزار مي كند ، از داشتن يك سالن چند منظوره براي چنين مراسم بزرگي محروم است و هميشه بيشتر از نيمي از جمعيت بايد در آفتاب سوزان مردادماه كوهستان در هواي آزاد بنشينند .

هنوز يك سالن كوچك ورزشي و يا حتي يك زمين فوتبال خاكي براي سرگرمي انبوه جوانان بيكار منطقه نداريم . هنوز با بارشي اندك راه مواصلاتي منطقه تخريب مي شود و روزها طول مي كشد تا راهداري بتواند آن را ترميم كند .

هنوز درمانگاه روستايي علي رغم داشتن ساختمانش در بالاده ، نداريم . وقتي كسي بيمار مي شود حتي براي بيماري هاي كوچك ، بايد كيلومترها راه را با ماشين شخصي طي كنيم تا به اولين درمانگاه در فولادمحله يا كياسر برسيم . تازه اگر تا آن موقع بيمار زنده مانده باشد و پزشك در درمانگاه حضور داشته باشد !

هنوز 6 روستاي منطقه از داشتن يك كتابخانه كوچك محروم است .

هنوز و هنوز های دیگر هنوز باقی است ! ...

آن وقت دولت بودجه هنگفتي را در مقابل چشمان مردم محروم منطقه در دره ها و رودخانه ها براي ساخت سيل بند خرج مي كند !

ما مردم منطقه دوسرشمار براي ايران ،‌جنگ و انقلاب اسلامي كه خونبهاي فرزندانمان است ،‌خالصانه و بي ريا زحمت كشيده ایم و اكنون نوبت دولت است كه به اين مردم توجه كند و كمي هم به فكر آباداني منطقه محرومشان باشد . همين .

یکی از ده ها سیل بند منطقه دوسرشمار / گت دره بالاده

عکس تابلوی پروژه سیل بند بالاده در « گت دره »