گذري بر بهداشت عمومي بالاده / عین اله آزموده چهارده

در چند ماه گذشته كه مباحثي در رابطه با بهداشت محيط زيست بالاده را در وبلاگ سادوا مطرح كرده ايم ، تعداد زيادي از مردم نگراني عميق خود را در اين باره اعلام كرده و خواهان توجه جدي و چاره انديشي شدند.

از آنجايي كه « انجمن فرهنگي سادوا بالاده » در راستاي پيشرفت همه جانبه بالاده از نظرات و تجربيات همولايتي ها به ويژه قشر تحصيلكرده و فهيم بالاده بهره مند است ، مطالعه امور مربوط به روستا، اطلاع رساني و پيشنهاد راهكارهايي براي رفع عملي مشكلات عمراني آن را جزئي از وظايف فرهنگي خود ميداند ، بنابر اين با شناخت سابقه درخشان تميزي بالاده كه زبانزد خاص و عام بود ، به اين نتيجه رسيديم كه قبل از حل مقطعي يك مشكل نيازمند مطالعه اي جامع در آن خصوص هستيم. از اين رو مقاله زير را براي مطالعه وضعيت بهداشت عمومي بالاده نوشته ايم.

 

بهداشت عمومي روستاي بالاده به چند عامل بستگي دارد كه با مطالعه و شناخت اين عوامل و داشتن اطلاعات كافي در باره آن و مشكلات حاضر ، شايد بتوان با آرامش بيشتر و در محيطي تميزتر ، زندگي سالمتري را دربالاده داشته باشيم.

عوامل طبيعي تاثيرگذار بر بهداشت محيط بالاده :

1. وضعيت جغرافيايي: روستاي بالاده در ارتفاع زيادي از سطح دريا و در ناحيه اي كوهستاني و جنگلي واقع شده است . از سمت شمال قله 2802 متري شاهدژ با دامنه هاي جنگلي ، از سمت غرب رشته كوه اسپه دار با پوشش جنگلي و ارتفاع حدود 2650 متري ، از سمت جنوب رشته كوه پوشيده از جنگل چهارنو با ارتفاع 2880 متري و از سمت شرق جنگلهاي كم ارتفاع تيله بن دره و دشتهاي گالباغ و تركاچال ، منطقه بالاده را در خود محصور كرده اند.

2. بالاده در ناحيه اي كوهستاني و سردسير واقع شده و سرماي هوا در فصل زمستان تا 25 درجه زير صفر و در تابستان هم گاهي به 5 درجه بالاي صفر ميرسد .

3. بستر زمين روستاي بالاده از نوع سنگريزه اي ، سنگي و آهكي است. لذا از استعداد جذب آب در چاه هاي حفر شده برخوردار است ولي آبهاي سطحي در آن جذب نمي شوند و از كوچه ها به سمت جنوب روستا جاري مي شود. با توجه به بارش اندك باران در فصول مختلف سال كه گاهي به صورت رگبار است ،‌ پس از هر بارندگي و سرازير شدن آبهاي سطحي ، كوچه هاي روستا شسته و تميز ميشود.  

4. روستاي بالاده در شيب 30 تا 45 درجه قرار دارد كه اين عامل خود باعث ميشود كه آبهاي سطحي در جايي باقي نمانده و ايجاد گندابي نكرده و باعث تكثير حشرات موذي چون پشه و مگس هم نمي شود.

5. وزش بادهاي دائمي از سمت غرب و تيلك دره به سمت بالاده كه گاهي شدت بادها بعد از رسيدن به بالاده افزايش مي يابد. وزش دايمي باد باعث ميشود تا هواي بالاده هميشه از طراوت و پاكيزگي خاصي برخوردار باشد.

6. رطوبت كمي در اين ناحيه وجود دارد. از يك سمت ضعيف شدن رطوبت جنگلهاي خزري و از سمت ديگر هم مرز بودن با ناحيه نيمه خشك كويري فولادمحله در استان سمنان شرايط بسيار متفاوت و متغير آب و هوايي را پديد مي آورد. پديدار شدن گاه و بيگاه مه غليظ و مرطوب باعث سردي هوا حتي در فصل تابسنات ميشود. در اين هوا كمتر حشره موذيي رشد ميكند.

عوامل انساني تاثيرگذار بر بهداشت محيط بالاده :

1. سابقه تاريخي نشان ميدهد كه مردم بالاده از پيشينه بسيار خوبي در رعايت بهداشت شخصي و عمومي برخوردار هستند. هنوز هم مادران و دختران ما بعد از رفتن به بالاده در اولين اقدام به تعمير و « دست ايندو » (گل اندود ) كردن ديوار خانه ها و نظافت كوچه جلوي خانه ميپردازند و هر صبحگاه حياط و كوچه را آب و جارو ميكنند.

2. افزايش جمعيت فصلي يكي از شاخصه هاي بروز مشكلات بهداشتي بالاده است. هر خانواده بالادهي در فصل تابستان به صورت مقطعي در روستا ساكن شده و روزانه مقداري زباله توليد مي كند.

3. به خود و فرزندانمان نياموخته ايم كه آشغال را در معابر روستا نريزيم.

4. در قبال بهداشت روستا كه مستقيماً با سلامتي ما در ارتباط است احساس مسئوليت جدّي نمي كنيم.

5. تاكنون هيچ نهاد ، مرجع و شخصي به صورت رسمي نسبت به وضعيت بهداشت بالاده اعلام موضع نكرده است . هر چند بسياري از افراد نسبت به بهداشت روستا نگرانند كه جاي تقدير دارد .  

  

مشكلات فعلي بهداشت بالاده :

1. جاري شدن پسآبهاي خانگي و عمومي . متاسفانه بعد از لوله كشي آب در سال 1367 كمترين توجه اي به سرريز آب منبع و شيرهاي عمومي و سرازير شدن پسآبهاي خانگي نشده است و با جاري بودن دايمي فاضلاب از كوچه هاي اطراف امامزاده اسماعيل به بخش جنوبي روستا ، ‌وضعيت بسيار ناخوشايند و غير بهداشتي به ويژه در « چشمه سر » كه آينه تمام نماي بالاده است ، به چشم ميخورد.

2. برنامه اي براي جمع آوري و انتقال زباله از قديم تاكنون در بين مردم روستا به چشم نمي خورد و معمولاً ‌زباله هاي خانگي و فضولات حيواني در «‌ تك سر » ، « كور دره » و « قبرستان اواني » و حتي گوشه و كنار بافت مسكوني روستا ريخته شده و بعد از خشك شدن آتش زده ميشود. اين روش به دليل واقع شدن اين اماكن در بدنه روستا ، روشي غير بهداشتي و خطرناك است.

3. حيوانات اهلي خصوصاً گاوها در سطح روستا رها شده اند و فضولات برجاي مانده از آنان ضمن اينكه سيماي روستا را نازيبا ميكند زمينه اي براي رشد حشرات و بروز بيماري هاي انگلي مشترك بين انسان و حيوان نيز ميشود.

4. سهل انگاري و بي توجه شدن خانواده هاي مهاجر نسبت به رعايت بهداشت عمومي بالاده. اگر معتقديم كه بالاده در گذشته اي نه چندان دور روستايي نمونه در نظافت بود ، ‌اين امر با مسئوليت پذيري مردمش در زمان حال هم امكان پذير است. نبايد اينگونه تصور كنيم كه ما چند صباحي در بالاده هستيم و بعد هم ميرويم شهر و زباله ها را به حال خود رها كنيم.

5. رها شدن نخاله هاي ساختماني در گوشه و كنار بالاده كه با توجه به گسترش روستا و ساخت و سازهاي جديد ،‌ انباشت اين نخاله ها در سالهاي آينده بيشتر هم خواهد شد.

 

پيشنهاداتي براي بهيود بهداشت عمومي بالاده در كوتاه مدت :

1. به خود و فرزندانمان بياموزيم كه هرگز اشغال ( حتي يك پوست آدامس ) را در معابر بالاده نريزند. با اينكار بهداشت معابر بالاده تا حدودي بهتر ميشود.

2. لازم است طي نشستي در تابستان 1388 در بالاده و با همفكري انجمن فرهنگي بالاده ، شوراي اسلامي ، نمايندگان طايفه ها و عموم مردم براي رفع مشكلات بهداشتي چاره اي علمي و عملي انديشيده شود.

يك راه حل جامع تر اين است كه با دريافت مقداري پول بابت جمع آوري و حمل رباله از خانواده هايي كه در تابستان به بالاده مي آيند ، تراكتوري را اجاره كرده و به صورت هفتگي يا چند روز در ميان ، انواع ‌زباله ها را يكجا جمع آوري كرده و به محل تخليه زباله هاي ساري در نزديكي جاده فولادمحله انتقال داد.

3. اعلام روزي به نام « روز پاكسازي محيط زيست بالاده » از طرف انجمن فرهنگي بالاده كه يك روز قبل از مراسم يادواره شهدا و در فراخواني عمومي ، به پاكسازي معابر روستا از زباله ها خواهيم پرداخت. اين روز همه ساله تكرار خواهد شد.

4. چاپ بروشوري در باره اهميت توجه به بهداشت روستا به همراه كيسه زباله رايگان براي زباله هاي قابل بازيافت ( انواع كاغذ و مقوا ، پلاستيك ،‌ فلز و شيشه ) از كارهاي در دست مطالعه و انجام انجمن فرهنگي بالاده است.

5. خانواده ها مي توانند زباله هاي قابل بازيافت را بعد از تفكيك ، ‌بسته بندي كرده و به همراه خود به شهر انتقال داده و در اختيار شهرداري و يا در سطل هاي زباله شهري بگذارند.  در صورتي كه زباله ها را به شهر منتقل نشود ، ميتوان فقط كاغذ و مقوا را به عنوان سوخت تنور استفاده كرد.

هشدار: نبايد زباله های پلاستيكی را آتش زد و يا به عنوان سوخت استفاده كرد ،‌ زيرا علاوه بر اينكه دود و گاز بسيار سمي ايجاد ميكند ، سالهاي زيادي هم طول ميكشد تا خاكستر آن در طبيعت تجزيه شود.

6. زباله هاي غيرقابل بازيافت ( ‌پوست ميوه ها ، پسماند سبزيجات ، غذاي اضافه ، نان خشك و ... ) اگر براي مصارف دام مناسب هستند در اختيار دامداران روستا قرار داده و در غير اين صورت در گوشه اي از حيات چاهي به عمق يك متر حفر كرده و روزانه بعد از ريختن زباله ها در آن ، مقداري خاك نيز رويش ريخته شود تا حشرات موذي در آن جمع نشوند و بوي نامطبوع هم نگيرد.

7. از دامداران بخواهيم كه در فصل تابستان از رهاشدن گاوهايشان در سطح روستا جلوگيري كنند و بهتر است در اين فصل ، دامها در بيرون روستا نگهداري شوند.

8. از ظروف پلاستيكي يكبار مصرف استفاده نكنيم تا مشكلي براي دفع زباله آن نداشته باشيم .

 

پيشنهاداتي براي بهيود بهداشت عمومي بالاده در بلند مدت :

1. بالابردن سطح فرهنگ عمومي در جهت رعايت بهداشت محيط بالاده . اين امر به تلاش و اطلاع رساني دقيق نسل فرهيخته به ويژه انجمن فرهنگي و شوراي اسلامي محل بستگي دارد. خوشبختانه با فراگير شدن وسايل ارتباط جمعي مثل راديو ، تلويزيون (‌ كه هم اينك چهار شبكه تلويزيوني در بالاده قابل دريافت است ) ، روزنامه ها ، اينترنت (‌ كه اميدواريم در آينده خط تلفن اينترنتي را براي بالاده بياوريم ) ، همه مردم از ضرورت توجه به بهداشت محيط آگاهند .

2. اجراي طرح هادي روستا : با اجراي اين طرح كوچه ها و ميدان « چشمه سر » از نظر شيب ، پهنا و جدول كشي اصلاح شده و خانواده ها ملزم خواهند شد در حياط منزل خود چاه فاضلاب حفر كنند و ديگر پسآبها در كوچه ها رها نخواهد شد.

3. تفكيك زباله ها: زباله هاي خانگي بالاده به صورت « زباله هاي تر » و « زباله هاي خشك » توليد ميشوند. خوشبختانه هنوز از زباله هاي صنعتي ، شيميايي و ... در بالاده خبري نيست.

4. سطل هاي زباله فلزي دوقلو در معابر بالاده نصب شود و خانواده ها زباله هاي تفكيك شده خشك و تر را در هر كدام از اين سطل ها قرار دهند.

5. دعوت از مراكز بازيافت زباله خشك براي آمدن دوره اي ( ماهانه يك بار )‌ به بالاده و خريدن اين زباله ها از مردم.

6. سنگفرش كردن تعدادي از كوچه هاي بالاده به عنوان روشي براي پاكيزگي بيشتر روستا. خوشبختانه مصالح بومي (‌سنگ ) و هم چنين نيروي متخصص و مهندس معمار در بالاده فراوان هستند كه براي انجام اين كار اعلام آمادگي كرده اند.

و كلام آخر اينكه :

ما بالادهي ها ميتوانيم و بايد هم بتوانيم با توجه به وضعيت خاص جغرافيايي ،‌ وضعيت آب و هوا ، علاقه فراوان مردم به زادگاهشان و داشتن روستايي تميزتر ، نيروي متخصص و با تجربه در بسياري از علوم جديد و ... بالاده را تميزترين روستاي ايران كنيم و در جهت جذب گردشگر ايراني و حتي خارجي  تلاش كنيم . باور كنيد آن روز دير نيست . فقط كافيست آستين هاي همت را براي آباداني بيشتر بالاده كمي بالاتر بزنيم .